Een enorme vrieskist boven ons hoofd

Een stevige onweerswolk kan gemakkelijk tot meer dan 10 kilometer hoogte groeien. Terwijl het aan de grond zomers warm is, vriest het boven in zo’n wolk tientallen graden. In een onweersbui komen bovendien krachtige stijgstromen voor. Waterdruppels worden daardoor hoog de wolk in gevoerd, tot ver boven het niveau waar de temperatuur onder nul ligt.

Daar bevinden zich ook onderkoelde waterdruppels: vloeibare druppeltjes waarvan de temperatuur onder het vriespunt ligt. Zodra zulke druppels tegen een ijskorreltje of hagelsteen botsen, kunnen ze eraan vastvriezen. Zo begint een hagelsteen te groeien.

Laag voor laag groter

Zolang een hagelsteen zich in een deel van de onweerswolk bevindt waar veel onderkoeld water aanwezig is, kan hij steeds verder aangroeien. Daarbij kan hij door de krachtige luchtstromingen verschillende bewegingen door de wolk maken.

Tijdens dat groeiproces ontstaan verschillende laagjes ijs. Zaag je een grote hagelsteen doormidden, dan kun je soms inderdaad ringen zien die een beetje doen denken aan de jaarringen van een boom. Uiteindelijk verlaat de hagelsteen de sterke stijgstroom of wordt hij zo zwaar dat de luchtstroom hem niet meer in de wolk kan houden. Dan begint zijn reis naar beneden.

Waarom is zomerhagel soms zo groot?

Hagel kan het hele jaar voorkomen. Ook tijdens een winterse bui kunnen kleine hagelstenen naar beneden komen.

Voor grote hagelstenen van enkele centimeters zijn echter zeer krachtige onweersbuien nodig. Hoe sterker de stijgstromen en hoe gunstiger de omstandigheden in de wolk, hoe langer hagelstenen kunnen groeien voordat ze naar beneden vallen.

Daarom zien we de grootste hagelstenen in Nederland vooral bij zware onweersbuien in het warmere deel van het jaar.

En zo kan het gebeuren dat je op een warme zomerdag in korte broek buiten staat, terwijl er even later hagel uit een kilometers hoge wolk naar beneden komt.

Veelgestelde vragen

Hoe kan het hagelen als het 25 graden is?

Hoog in een onweerswolk vriest het tientallen graden, ook midden in de zomer. Krachtige stijgstromen voeren waterdruppels tot ver boven het vriesniveau, en juist daar groeien hagelstenen.

Waarom heeft een hagelsteen laagjes?

Hij groeit doordat onderkoelde druppels tegen hem aan vastvriezen, terwijl hij door de luchtstromingen verschillende bewegingen door de wolk maakt. Zaag je een grote hagelsteen door, dan zie je soms ringen.

Wanneer vallen de grootste hagelstenen?

Bij zware onweersbuien in het warmere deel van het jaar. Hoe sterker de stijgstromen, hoe langer een hagelsteen kan groeien voordat hij naar beneden valt.

Lees ook

• Wat is een shelf cloud? (Weerverschijnselen · 4 min)
• Hoe ontstaat een regenboog? (Weerverschijnselen · 5 min)
• Waar komt de knal of het gerommel van onweer vandaan? (Weerverschijnselen · 3 min)

Meer weerweetjes

• Waarom is er altijd zoveel ruzie en gezeur over het weer?
• Waarom is de lucht blauw?
• Hoe werkt een buienradar eigenlijk?
• Waarom kun je regen soms ruiken?
• Wat betekent code oranje eigenlijk?