Klimaat · 5 min leestijd · bijgewerkt augustus 2026
El Niño simpel uitgelegd
Door de redactie van Weermeisje · dagelijks het weer sinds 2012
El Niño speelt zich duizenden kilometers van Nederland af, in de tropische Grote Oceaan. Toch kan deze natuurlijke klimaatschommeling het weer op allerlei plekken in de wereld beïnvloeden. Maar wat gebeurt er eigenlijk tijdens een El Niño?
Een enorme bak warm water
Normaal gesproken duwen de passaatwinden warm oppervlaktewater in de tropische Grote Oceaan richting Indonesië en Australië. Aan de andere kant van de oceaan, voor de kust van Zuid-Amerika, kan daardoor relatief koud water uit de diepte omhoogkomen.
Tijdens een El Niño verzwakken de passaatwinden. Het warme oppervlaktewater kan zich dan verder naar het oosten uitbreiden, richting het centrale en oostelijke deel van de Grote Oceaan.
Dat klinkt misschien als een verandering ver van ons bed, maar het gaat om een enorm gebied. De temperatuur van het oceaanwater heeft grote invloed op waar lucht opstijgt, wolken ontstaan en veel regen valt. Als het warme water verschuift, veranderen daardoor ook grootschalige luchtstromingen.
Het gevolg? In sommige gebieden neemt de kans op extreme regen toe, terwijl het elders juist droger kan worden. Zo kan een El Niño bijvoorbeeld veel regen brengen aan de westkust van Zuid-Amerika en de kans op droogte vergroten in delen van Australië en Indonesië.
En wat merkt Nederland ervan?
Hier wordt het ingewikkelder. El Niño kan luchtstromingen tot ver buiten de tropen beïnvloeden, maar voor Nederland bestaat geen simpele regel als: El Niño is een zachte winter.
De invloed op het weer in Europa is veel minder duidelijk dan in gebieden rond de Grote Oceaan. Ons weer wordt onder andere sterk bepaald door de ligging van hoge- en lagedrukgebieden, de straalstroom en wat er boven de Atlantische Oceaan gebeurt. Die factoren kunnen het eventuele effect van El Niño versterken, veranderen of helemaal overschaduwen.
Je kunt aan El Niño dus niet voorspellen of Nederland een zachte, koude, natte of droge winter krijgt.
El Niño en de wereldtemperatuur
Op wereldschaal is het effect duidelijker. Tijdens El Niño geeft de tropische Grote Oceaan veel warmte af aan de atmosfeer. Daardoor heeft El Niño doorgaans een tijdelijk opwarmend effect op de gemiddelde temperatuur op aarde.
Dat komt bovenop de langdurige opwarming van het klimaat door broeikasgassen. Mede daardoor kunnen jaren tijdens of kort na een sterke El Niño wereldwijd uitzonderlijk warm uitpakken.
Kort gezegd: El Niño kan het weer over een groot deel van de wereld beïnvloeden, maar voor Nederland is het geen eenvoudige weersvoorspeller. Een El Niño vertelt ons dus veel over wat er wereldwijd gebeurt, maar niet of we hier komende winter de schaatsen uit het vet kunnen halen.
Veelgestelde vragen
Waar komt de naam El Niño vandaan?
De naam El Niño is Spaans voor ‘het jongetje’ en verwijst naar het kindje Jezus. Vissers voor de kust van Peru merkten eeuwen geleden dat het zeewater rond de kerstperiode soms opvallend warm werd. Zij noemden dit verschijnsel daarom El Niño. Later werd die naam gebruikt voor het veel grotere klimaatverschijnsel dat we nu kennen.
Wat gebeurt er tijdens een El Niño?
De passaatwinden in de tropische Grote Oceaan verzwakken, waardoor het warme oppervlaktewater zich verder naar het oosten uitbreidt. Dat verandert waar lucht opstijgt en waar veel regen valt, en daarmee ook grootschalige luchtstromingen.
Betekent El Niño een zachte winter in Nederland?
Nee, zo eenvoudig is het niet. De invloed op Europa is veel minder duidelijk dan rond de Grote Oceaan. Ons weer wordt vooral bepaald door de hoge- en lagedrukgebieden en de straalstroom boven de Atlantische Oceaan.
Lees ook
- Waarom komt de Elfstedentocht er maar niet? (Weerhistorie · 5 min)
- Wanneer wordt een zonsondergang écht mooi? (Seizoenen · 4 min)
- Wat is gevoelstemperatuur precies? (Weer & veiligheid · 3 min)
